Wij zijn superveilig!

Wij zijn superveilig!

Europese banken: risico is ook maar een mening

We gaan het hebben over kapitaaleisen van banken. Nu niet meteen gillend wegklikken want het is werkelijk een heel interessant onderwerp (ja echt). Op dit moment wordt de laatste hand gelegd aan regels voor kapitaaleisen voor banken (Basel III 2.0 noemen we het maar even). Die zijn niet echt nieuw, maar hebben vooral te maken met finetuning van de berekening van de hoeveelheid kapitaal die een bank moet aanhouden. Het gaat daarbij om de manier waarop banken het risico wegen van hun portefeuille. Meer risico = meer kapitaal, kort gezegd. Er zijn standaardmodellen om dat risico te bepalen, maar de meeste (Europese) banken geven voorkeur aan hun eigen modellen. Die zijn gebaseerd op hun eigen historische gegevens, zoals het aantal wanbetalingen op hypotheken. Zo zou het risico nauwkeuriger kunnen worden geschat (risk sensitivity). Hoewel deze eigen modellen moeten worden goedgekeurd door de toezichthouder, ligt het gevaar natuurlijk op de loer dat risico's te laag worden ingeschat en er dus te weinig kapitaal wordt aangehouden. Ook maakt het gebruik van eigen modellen banken onderling minder goed vergelijkbaar. Men wil nu met Basel III 2.0 de standaardmodellen aanpassen (hogere risicoweging) én de regels voor het gebruik van de eigen modellen strenger maken. Zo moet er een ondergrens aan de risicoweging komen, een percentage van het risicogewicht in het standaardmodel, de zogeheten kapitaalvloer. De vraag is nu hoe hoog deze moet zijn: 50%, 65%, 80%? De Amerikanen voelen veel voor dat laatste, maar Europa ziet liever iets rond de 60%. Anders moeten banken veel meer kapitaal aanhouden en dat zou de Europese economie kapot maken. We gaan het uitleggen.

Nederland
Specifiek voor Nederland zouden de nieuwe regels betekenen dat onze hypothekenportefeuille als veel risicovoller wordt beschouwd dan nu het geval. In Nederland hebben we in vergelijking met de rest van de wereld heel hoge LTV-ratio's, dat wil zeggen dat de leningen ten opzichte van de waarde van de huizen hoog zijn (gemiddeld 90%). Dat is risicovol, want als iemand zijn hypotheek niet meer kan betalen loopt de bank kans achter te blijven met een hoge schuld. Daar staat tegenover dat wij in Nederland ontzettend netjes zijn met het betalen van onze hypotheken. Zelfs in de crisis gingen we niet massaal nat op onze hypotheekbetalingen.

hypothekenNL.png

Dus vandaar dat de Nederlandse banken vinden dat ze laag risico lopen op hun hypothekenportefeuilles. Het standaardmodel vindt van niet, en dat zou betekenen dat de Nederlandse banken veel meer kapitaal moeten gaan aanhouden. Maar echt veel meer dus. Afhankelijk van de kapitaalvloeren zou (volgens een berekening van Rabobank) in plaats van €4,8 miljard tussen €9,8 miljard (bij een 'vloer' van 50%) en €15,6 miljard (bij een vloer van 80%) aan kapitaalbuffer moeten worden aangehouden. Dit is het kind met het badwater weggooien, vinden tegenstanders van de nieuwe regels. Bovendien zouden door hoge kapitaalvloeren perverse prikkels kunnen ontstaan. 'Wanneer de benodigde kapitaalhoeveelheid door hogere risicowegingen stijgt terwijl dit geen recht doet aan de daadwerkelijke risico’s in een portefeuille, dan is het aantrekkelijker om meer risicovolle uitzettingen te plegen waarbij het rendement hoger ligt', schrijft Rabobank (in een stuk dat verder heel duidelijk uitlegt waar de nieuwe regels over gaan).

scenarioskapitaalvloeren.png

Europa vs VS
De Amerikanen zijn wél voor toepassing van het standaardmodel. Dat heeft enerzijds te maken met een verschil in toezichtcultuur, hebben wij ons laten vertellen. In de VS is men meer van standaardisering terwijl wij in Europa meer voor maatwerk zijn. We hebben natuurlijk ook enorme verschillen binnen Europa: een klein Grieks bankje is niet te vergelijken met een Nederlandse systeembank. Daarnaast gelden de Basel-regels in de VS alleen voor de grote banken. In Europa gelden de regels voor alle banken. Hier moeten we nog wel bij aantekenen dat Basel niet direct regels maakt voor Europese banken. Uiteindelijk is het aan Brussel om Basel te vertalen naar Europese regelgeving. Dus er is wel ruimte voor uitzonderingen, al komt het de geloofwaardigheid van de sector niet ten goede als we te veel gaan afwijken. Dat is overigens wel gedaan in de risicoweging van staatsobligaties. In de Europese regelgeving tellen die mee als 0 risico. Ja ook de Griekse staatsobligaties. U begint nu waarschijnlijk te bulderen van het lachen, en terecht. Dit is natuurlijk onder politieke druk tot stand gekomen want met het veiliger maken van banken heeft dit helemaal niks meer te maken.

En dat is natuurlijk waar de hele discussie omdraait: maken we de banken veiliger? En zo ja, ten koste waarvan? En wat is eigenlijk veilig?

Er valt iets te zeggen voor risk sensitivity, omdat je op die manier nog preciezer kunt opsporen waar de risico's wel en niet zitten. Maar wat ons een beetje tegen de borst stuit is dat het erop lijkt dat de eigen modellen vooral heel goed zijn in opsporen waar de risico's niet zitten. Zodat er minder kapitaal moet worden aangehouden. Want als álle Europese banken tegen het gebruik van een standaardmodel zijn in plaats van hun eigen modellen omdat ze dan meer geld moeten aanhouden, dan klopt er óf niks van het standaardmodel óf schatten de eigen modellen stelselmatig risico te laag in. 'Do we fine tune speed limits for loaded trucks?', vraagt men zich in deze samenvatting van The Banker's New Clothes af.

Gevolgen
Met bovenstaande discussie over de veiligheid hangt ook samen wat het gevolg is van het moeten aanhouden van meer kapitaal. Leningen worden duurder, zeggen de banken, want ze moeten hun buffers verhogen. Ze kunnen er ook voor kiezen hun balans te verkleinen, waardoor ze minder geld gaan uitlenen. Dat zou kunnen (al is dat allemaal heel onduidelijk), en dat is waarschijnlijk waarom de Schäubles van deze wereld zich er mee bemoeien. De Europese economie is fragiel en als banken minder geld gaan uitlenen kan dat het beetje groei dat er is in de kiem smoren. Dat is namelijk nog een verschil met de VS: in Europa spelen banken een rol in 70% van de kredietverlening, in de VS is dat maar 30%. Daar speelt de kapitaalmarkt een veel grotere rol. Een vertragende bankensector kan dus wel degelijk negatieve gevolgen hebben voor de Europese economie. De vraag is alleen of dit daadwerkelijk staat te gebeuren. En bovendien, een onveilige bankensector kan op de lange termijn nóg veel grotere negatieve gevolgen hebben voor onze Europese economie. Ook zal de impact te maken hebben met de snelheid waarmee de nieuwe regels worden ingevoerd.

Daarnaast vragen we ons af of meer kapitaal aanhouden voor banken uiteindelijk ook niet gunstig is. Investeerders zien waarschijnlijk liever een goed gekapitaliseerde bank waardoor het voor banken uiteindelijk makkelijker wordt om kapitaal aan te trekken.

En nog iets: het zou kunnen dat er minder wordt uitgeleend. Zo merkte de baas van Crédit Agricole hier (p.61) op dat een luchtvaartmaatschappij onder de nieuwe regels maar een vijfde zou kunnen lenen om nieuwe vliegtuigen aan te schaffen vergeleken met de oude regels. So what? kun je dan denken. Als die lening eigenlijk te groot en te risicovol was, waarom vinden we het dan erg dat we minder kunnen lenen?

Sowieso moeten banken zich misschien drukker maken om andere zaken dan deze kapitaaleisen. Vandaag kondigde ABN Amro aan 1.375 man op straat te zetten de komende tijd. Dat heeft ook te maken met de snelle veranderingen in de sector. Fintech komt op en andere aanbieders kunnen producten goedkoper en met betere dienstverlening aanbieden. Als banken niet oppassen hoeven ze zich straks helemaal niet mee druk te maken om meer kapitaal, simpwelweg omdat ze geen klanten hebben voor wie ze het kapitaal hoeven aan te houden.

Wilt u op de hoogte blijven van het belangrijkste financiële nieuws?
Like ons dan op Facebook. Vinden we leuk!

REACTIES

Als banken iets over kapitaaleisen horen, schieten ze meteen in een ik geef geen krediet meer stuip.
Begrijpelijk, maar een directe bedreiging voor de economie.
NL banken zijn tegenwoordig alleen maar bezig met regeltjes.
Alsof de overheid iets begrijpt van economie.
En natuurlijk gaat ABN AMRO mensen ontslaan, als je toch niks meer mag doen van de overheid dan heb je de mensen ook niet nodig.

Atlas Shruggs 10 | 12-09-16 | 20:03

"Daar staat tegenover dat wij in Nederland ontzettend netjes zijn met het betalen van onze hypotheken. Zelfs in de crisis gingen we niet massaal nat op onze hypotheekbetalingen."
-
En het grote aantal faillissementen van de middenstanders dan, als huizenkopers alleen maar meer de hypotheek betalen?
-
"Er valt iets te zeggen voor risk sensitivity, omdat je op die manier nog preciezer kunt opsporen waar de risico's wel en niet zitten."
-
Alt-A Rommel hypotheken, rommel autoleningen komer er aan uit de VS (1 biljoen dollar), 360 miljard twijfelachtige Italiaanse bank kredieten, Grieks, en Ukraïnse bankroete banken.
En dan aan "risk sensivity" doen?
Lachen man. Mijn spaargeld gaat nooit weer een Europese bank weerzien, als het aan mij ligt. Wel een buitenlander in Europa.

Raider Twix | 12-09-16 | 20:10

-weggejorist-

Nicole221 | 12-09-16 | 20:13

Als je nou eens goede professionele managers op banken zet. En geen doorgefokte ambtenaren. Dan heb je de helft minder regels nodig. En vooral minder externe bemoeienissen. Zoals USA en de NL overheid.


duitse herder | 12-09-16 | 20:51

Beetje onzin van de Rabo. De Rabo is bang dat andere banken goedkoper kunnen uitlenen omdat die niet zoveel hypotheken in de boeken hebben. Verder vind ik dat de huis tuin en keuken activiteiten moeten worden afgesplitst van de zakelijke activiteiten. Een lampelul die 5, 10 of 20 miljard vergokt en lulletje burger kan zn portomonee weer trekken.

Yohean | 12-09-16 | 21:22

'banken blijven met een schuld zitten'??
welnee. als je in NL je hypotheek niet betaald volgt er misschien gedwongen verkoop, maar daarna mag het verschil alsnog bijlappen.

Wutbürger_ | 12-09-16 | 22:09

Hoe langer ze over een half procentje meer of minder praten, hoe minder er wordt gesproken over het werkelijke risico: derivaten pasteio.com...
En dat is precies de strategie van de banken.

Wutbürger_ | 12-09-16 | 22:22

Als je nou eens goede professionele managers op banken zet. En geen doorgefokte ambtenaren. Dan heb je de helft minder regels nodig. En vooral minder externe bemoeienissen. Zoals USA en de NL overheid.

duitse herder | 13-09-16 | 10:54

'Wanneer de benodigde kapitaalhoeveelheid door hogere risicowegingen stijgt terwijl dit geen recht doet aan de daadwerkelijke risico’s in een portefeuille, dan is het aantrekkelijker om meer risicovolle uitzettingen te plegen waarbij het rendement hoger ligt'. Zo dreigt de bankier.
Zie hier de kern van het probleem. Dus terug met de Post Giro voor spaarders die liever het casino mijden. Laat banken zichzelf maar kapitaliseren via de markt. Aandeelhouders zijn prima toezichthouders. Kijken of de quasie-ambtenaren werkelijke ondernemers zijn of toch verwende prutsers die gaan huilen als het weer eens fout gaat en dan afdwingen dat de spaarders en belastingbetalers hun gelag betalen. Doe eens effe normaal joh...

squadra | 13-09-16 | 13:12

Reacties op dit artikel zijn gesloten