#ophef

#ophef

Alle HR-afdelingen RELAX! Onrust over zzp'ers is onzin

Dat van de titel zeggen wij niet, maar schreef staatssecretaris Wiebes gisteren in een 14 pagina's tellende brief aan de Tweede Kamer. In de 'eerste voortgangsrapportage DBA' zet onze staats uiteen waarom we sinds mei 2016 de Wet Deregulering beoordeling arbeidsrelaties ook alweer hebben (om schijn-zzp'ers tegen te gaan), hoe de vlag erbij hangt (achterstand in modelovereenkomsten, waarover straks meer) en wat we van de wet kunnen verwachten (spoiler: niks). Er is geen wet die de gemoederen zo bezighoudt als de Wet DBA en daarom beginnen we met een test. Wie is zzp'er en wie is werknemer? Sinds jaar en dag - dus reeds voordat de wet DBA werd ingevoerd - wordt dat beoordeeld aan de hand van onderstaande vragen. Drie keer JA = loondienst. Minimaal ťťn keer NEE = zzp:

arbeidsrelatie.png

Dan nu de test: 'Als een opdrachtgever wegens krapte in de bezetting twee zzpíers inhuurt om samen met twee metselaars in loondienst buitenmuren te metselen, betekent dit dan dat de zzpíers in loondienst zijn bij de opdrachtgever?' Moeilijk, maar het antwoord volgt zo (de casus hebben wij gejat uit deze kamervragen).

Tot mei 2016 vroeg een zzp'er een VAR-verklaring aan bij de Belastingdienst. Met een ander simpel testje werd vastgesteld of de zzp'er ondernemer was of niet. If yes, dan kon de zzp'er zonder al te veel zorgen aan de bak bij zijn opdrachtgever. Mocht de Belastingdienst achteraf vinden dat de zzp'er eigenlijk werknemer was, dan had de zzp'er een probleem (die kon opdraaien voor werkgeverspremies en een boete) en de opdrachtgever had geen probleem (hangt uiteraard af van alle omstandigheden van het geval, hele toelichting hier). De Belastingdienst controleerde dit nooit. En daarom kennen we allemaal de verhalen over schijnzelfstandige postbodes en nog veel meer werknemers die verdrongen werden door zzp'ers. Dus diende er iets te gebeuren en dat is de Wet DBA. Het verschil: de Belastingdienst controleert tegenwoordig vooraf en die controle vindt plaats middels de weg van een soort marxistisch/leninistisch instrumentarium dat men de mooie naam modelovereenkomst heeft gegeven. Nog een ander puntje: als opdrachtgever en opdrachtnemer zich niet aan de afspraken in de modelovereenkomst houden, dan krijgt opdrachtgever de werkgeverspremies en boete om zijn oren. Die onzekerheid verklaart waarom veel opdrachtgevers hun zzp'ers de laan uitsturen en zzp'ers zonder werk zitten (de cijfers zijn diffuus, Avrotrosradar sprak gisteren van honderdduizenden zzp'ers. Meer concrete cijfers hier: 47.000 zzp'ers zijn een opdracht kwijt als gevolg van de Wet DBA).

Die modelovereenkomsten zijn rare dingen. U vindt ze op de site van de Belastingdienst en, zo schrijft Wiebes, er zijn 10 algemene modelovereenkomsten vastgesteld die voor iedereen bruikbaar zijn. Dan nog 50 sectorspecifieke (bijvoorbeeld voor de bouw en journalistiek) en vervolgens liggen er nog honderden hele specifieke modelovereenkomsten te wachten op een beoordeling door de Belastingdienst. Terug naar onze metselaars en het muurtje uit de test hierboven. De grote vraag is hoe het zit met de gezagsverhouding. De ingehuurde bouwvakkers zullen niet random een muurtje mogen metselen en mogelijkerwijs zal de opdrachtgever ook nog eisen stellen aan hoogte x breedte x dikte. Is dat dan een bindende aanwijzing en zouden de ingehuurde zzp'ers daarmee werknemer kunnen zijn? (vooropgesteld dat de twee andere vragen met JA zijn beantwoord). Mocht u dat een gezocht voorbeeld vinden, kijk dan eens naar de Nederlands Uitgeversverbond (NUV) en vertrouw even op de informatie van zzp-expert Pierre Spaninks:

freelancers.png

Deze opmerking geeft aardig de idiotie van de modelovereenkomsten weer. De modelovereenkomsten zijn dermate gedetailleerd dat je je af kunt vragen of dit ooit zo de bedoeling kan zijn geweest. Er zitten dus de mensen bij de Belastingdienst de hele dag na te denken over dit soort dingen. Kijk bijvoorbeeld nog even naar de bovengenoemde modelovereenkomst en wat daar uiteindelijk van geworden is. Als een uitgeverij aan redacteur onderstaande instructies geeft, dan is geen sprake van loondienst:

nuvauteurs.png

We verzinnen bovenstaande niet. Dit soort details staat in modelovereenkomsten. Echt waar! Hoe in de hel denkt iemand dat het een verstandig idee is om de Belastingdienst jaar-in-jaar-uit duizenden modelovereenkomsten te laten beheren? Dat gaat natuurlijk nooit of te nimmer werken. En hoe in de hel denkt iemand dat de Belastingdienst ooit gaat kunnen controleren of iedereen zich aan die modelovereenkomsten houdt? Onmogelijk natuurlijk.

Gelukkig blijft de staatssecretaris optimistisch. Er zijn 60 nieuwe mensen aangenomen bij de Belastingdienst om te helpen op het directoraat modelovereenkomsten. Er komt een meldpunt modelovereenkomsten (EEN MELDPUNT! De Nederlandse oplossing voor al uw problemen). En mocht het zijn dat opdrachtgevers en zzp'ers niet helemaal binnen de lijntjes kleuren, dan volgt er echt geen boete. Niet voor de opdrachtgever, niet voor de zzp'er. Wiebes wenst enkel en alleen de echte fraudeurs aan te pakken. Dat is uiteraard een loffelijk streven, maar heb je daar nou van dit soort malle modelovereenkomsten voor nodig? Het zal ons niets verbazen als die modelovereenkomsten-business bedoeld is als eenmalige super-controle-actie. Zoals Wiebes in zijn brief schrijft, blijkt uit de modelovereenkomsten-operatie dat mensen al jaren aan de slag zijn als zzp'er, maar in de praktijk gewoon werknemer zijn. Dat is misschien niet leuk voor betrokkenen, maar dat ligt niet aan de wet DBA. Kortom, veel gezeur komt ook van mensen die dondersgoed weten dat ze eigenlijk geen zzp'er zijn. En opdrachtgevers hebben zo hun eigen agenda (misschien om de peperdure ict-specialist-zzp'er over te halen om in loondienst te komen). Doen wij een voorspelling: die modelovereenkomst sneuvelt binnenkort, maar dan staat iedereen wel weer op scherp. Well played, Wiebes, well played!

Enfin, u kreeg van ons nog de uitslag van de test: als de ingehuurde zzp-metselaars even helpen bij het muurtje, dan zijn ze gewoon zzp'er. Wat voor aanwijzing zij krijgen doet niet ter zake. Als ze jaar-in-jaar-uit muurtjes metselen voor dezelfde opdrachtgever, dan zijn het werknemers. Simpel toch!

Wilt u op de hoogte blijven van het belangrijkste financiŽle nieuws?
Like ons dan op Facebook. Vinden we leuk!

REACTIES

Kortom: er was een regel, die werd niet uitgevoerd, en dus komen er nieuwe regels...
En die nieuwe regels zijn onuitvoerbaar.
Lekker bezig allemaal jongens.

frank87 | 20-09-16 | 10:14

@frank87 | 20-09-16 | 10:14

Dat op dit moment de SP de meest vriendelijke partij is voor zzp'ers geeft al voldoende aan.

litebyte | 20-09-16 | 10:37

Deze problematiek zal voor altijd en eeuwig blijven bestaan.

Geen enkele ZZP'er werkt volledig opdrachtloos dus uit dien hoofde is er al een gazags- cq wg-wn relatie. Elke ZZP'er voert werkzaamheden uit gebaseerd op de eisen (lees regels/voorschriften/wensen) van zijn opdrachtgever.

Hooguit kan de stelling "niet langer dan X tijdsduur dezelfde opdrachtgever" een bruikbaar criterium vormen.

Buiten dat de overheid heeft met veel graagte mensen feitelijk tot het ZZperschap gedwongen en moet nu niet zich bezig houden met het pesten van ZZP'ers want een vaste baan gaan ze toch nooit meer krijgen.

Zou je wel willen we | 20-09-16 | 10:39

47.000 ZZP-ers een opdracht kwijt, zestig extra ambtenaren een baan. Zo rolt de VVD.

Feynman | 20-09-16 | 10:46

Mijn hemel wat maakt men er weer een zooi van. In alle andere Europese landen heb je het concept 'zelfstandige' en nergens is dat zo'n gezeik als in NL.
Dat lijkt vooral te komen doordat die drempel veel te laag ligt. Specifiek dat onderdeel van gezagsrelatie en opleggen van de voorwaarden van de invulling van de functie zijn in Nederland wat doorgeslagen.
OF je neemt iemand als zelfstandige in de arm, je geeft die een opdracht met een deadline en die zelfstandige kijkt zelf maar hoe of wat als de opdracht maar gedaan is.
OF je geeft iemand instructies, opdrachten en nauwkeurige taken die je opvolgt en dan heb je dus een werknemer.

Bottomline: werk zoals bouwvakker of postbode kan niet als ZZPer wanneer die mensen op vaste tijden moeten beginnen en rechtstreeks aangestuurd worden door een personeelslid van de opdrachtgever. Je hoort dan dus te werken met een onderaannemer of met eigen personeel. Zulk soort werk is simpelweg niet compatibel met 'zelfstandigheid'.

dasprive | 20-09-16 | 10:59

De meeste van mijn opdrachtgevers hebben een acuut capaciteitsprobleem, daarom huren ze zzp-ers in, die zijn snel en flexibel inzetbaar.
Hoe ga je die uit leggen dat ze 11(!) weken moeten wachten totdat de overeenkomst is gekeurd?
Mag hopen dat dit gedrocht sneuvelt voordat de coulance/overgangsperiode voorbij is, ik ga voorlopig geen tijd aan besteden aan die nutteloze papierwinkel.

Harry Turtle | 20-09-16 | 10:59

@Zou je wel willen we | 20-09-16 | 10:39 |
Ja, ook ik heb die grenzen van een 'gezagsverhouding' nooit goed begrepen.
Okee, ik snap dat de ZZP'er de doorgaans oeverloze interne vergaderingen bij een bedrijf niet hoeft bij te wonen, maar ook die opdrachtgever verwacht toch dat het uiteindelijk door de ZZP'er geleverde resultaat op z'n minst enigszins voldoet aan de door die opdrachtgever gestelde eisen, en daar zou je al iets van een 'gezagsverhouding' uit af kunnen leiden. Nog los van de kwestie of de opdracht een resultaat- dan wel een inspanningsverplichting behelst, wat soms ook al niet geheel duidelijk is.
De advocatuur zal het er nÚg druk(ker) mee gaan krijgen...

Duidelijk gevalletje op-hol-geslagen regelgeving. En dan verdorie ook nog eens uitgerekend de belastingdienst die moet gaan oordelen over die modelcontracten? Wat ze ook al zo lekker handjeklap 'regelden' voor die uitgebuite Post.nl pseudo-ZZP'ers?

EefjeWentelteefje | 20-09-16 | 11:05

dasprive | 20-09-16 | 10:59
Als ik een keuken bestel, geef ik toch ook instructies?!?


Een klant die geen instructies mag geven, is het mooiste voorbeeld dat de fiscus, Kamer en kabinet niet met twee benen in de maatschappij staan.

Feynman | 20-09-16 | 11:05

Het viel me al op dat het aantal aangeboden opdrachten nogal is teruggelopen, zelfs in een sector waar men van oudsher niet zo bang was voor schijndienstverbanden (IT). Wel nog een hoop opdrachten vanuit de overheid zelf, maar daar begin ik niet aan (plus ze vragen stapels certificaten en veel eerdere werkervaring in de overheid). Sinds een jaar heb ik slechts nog een paar buitenlandse opdrachtgevers.

@Zou je wel willen we 10:39: Waarom zou je als ZZP'er niet lang bij 1 opdrachtgever mogen zitten? Het doel (tenminste: het geschreven doel) van al die regeltjes is voorkomen dat werknemers ontslagen worden en uitgebuit worden als rechtenloze ZZP'ers. Met dat uitgangspunt kan je nu al een hele grote groep ZZP'ers en opdrachtgevers zekerheid geven: gewoon stellen dat er boven een bepaald uurtarief geen sprake is van uitbuiting, en dat iedereen die meer dan dat minimum ontvangt automatisch als ZZP'er wordt aangemerkt. Voor wie graag nog een paar van die extra ambtenaren aan wil houden kan je ook denken aan een minimumtarief als functie van het gangbare salaris voor die functie. Daarnaast kan je een regel invoeren dat bedrijven waar minimaal X mensen werkzaam zijn, een bepaald percentage ZZP'ers mogen hebben. Heb je er meer, dan komt de belastingdienst kijken. Niet waterdicht, maar het dekt wel een flink deel van de lading, en geeft grote groepen bedrijven en ZZP'ers de zekerheid waar ze al zolang om vragen.

Muxje | 20-09-16 | 11:07

@Muxje.

Geheel eens. Ik vind het onbegrijpelijk dat ze het uurtarief hier niet in mee hebben genomen. Als je nu 300 euro per uur ontvangt dan moet je alsnog voldoen aan die stomme regelgeving tegen uitbuiting. In de IT ken ik veel mensen die nu ineens via een dure recruiter moeten werken. Lang leve de bureaucratie.

Die achterlijke Wiebes moet zorgen voor werkgelegenheid, geen werkgelegenheid slopen.

argumentumadpopulum | 20-09-16 | 11:29

@Muxje | 20-09-16 | 11:07: Je ruilt criterium min. aantal opdrachtgevers in voor een min. uurtarief, waarschijnlijk omdat dat beter uitkomt in jouw situatie. Het doel van al die regelgeving is schijnzelfstandigheid voorkomen. En hoewel postbodes/thuiswerkers/etc de meest schrijnende voorbeelden opleveren, is een zelfstandig ontwikkelaar die al jaren aan werk.nl sleutelt (en enkel het uwv factureert) ook geen zelfstandige.

H. Caulfield | 20-09-16 | 11:44

@Muxje | 20-09-16 | 11:07 |
Hele enge constructie die u voorstelt. Opnemen van een minimumtarief per uur is een prima plan, maar iedereen die erboven zit, automatisch aanmerken als ZZP-ers is echt geen goed idee.

Tel Aziaat | 20-09-16 | 11:53

Muxje | 20-09-16 | 11:07
En weet je wat het rare is, daar is ook al een wet voor: artikel 46 (uit mijn hoofd) uit de Mededingingswet mag je je marktmacht als opdrachtgever niet misbruiken om onredelijke voorwaarden op te dringen.
Een creatieve rechter die werknemerschap als straf oplegt is genoeg.

frank87 | 20-09-16 | 11:57

Ehm, volgens die drie regels bestaan er toch zo goed als geen zelfstandigen?

1. ZZP = per definitie zonder personeel = doet zelf het werk
2. Tenzij in een liefdadige bui zal er wel een beloning zijn
3. De opdrachtgever heeft doorgaans wel wat dwingende wensen (waar komt het muurtje te staan, wat moet je web-interface allemaal kunnen, etc.)

Monkey Cabbage | 20-09-16 | 12:15

ZZP zijn onder betaalde slaven in diens van bedrijven die het geld/loon wat zij uitsparen l,heel graag in hun eigen zak steken ,je moet toch een onvergetelijke oen zijn als je VVD stemt die alleen voor het eigen toekomst gerichte banen carrousel werkt en vooral de zakken stevig vult .

witchmaster | 20-09-16 | 12:22

@H. Caulfield 11:44: Waarom zou die ontwikkelaar niet zelfstandig (mogen) zijn? Als hij het gangbare tarief krijgt en daar happy mee is, dan is er van uitbuiting geen sprake. Wat kan het ons dan schelen hoe lang of hoe kort hij voor het UWV werkt? Of hij nu wel of niet een "echte ondernemer" is?

Sommige mensen vinden het een probleem dat ZZP'ers buiten de sociale zekerheid staan (geen rechten, geen premies). Maar dat is een ander probleem waar ook al andere oplossingen voor zijn aangedragen. Een goede eerste stap is vrijwillige opt-in voor de WAO.

Ook kan je je afvragen of het UWV zo iemand vanuit kostenoogpunt of billijkheid een baan zou moeten aanbieden. Maar ook dat is een heel ander probleem, en vooral een zaak van het UWV en de financiŽle auditors van het rijk, niet van de belastingdienst.

Muxje | 20-09-16 | 13:21

@Tel Aziaat 11:53: Waarom niet?

Muxje | 20-09-16 | 13:25

H. Caulfield | 20-09-16 | 11:44
Dat is dat je wel uitgebuit kunt worden door meerdere opdrachtgevers, maar niet voor een vorstelijk salaris.
Om al die schijnzelfstandigen te bestrijden, kun je volgens mij het beste gewoon de ZZP'er beschermen zodat de schijnzelfstandigheid niet lucratief meer is. Dat is niet direct dat ze meteen in alle sociale wetten gestopt moeten worden, maar wel dat ze bruto niet al te veel goedkoper zijn.

frank87 | 20-09-16 | 13:42

Dat er wat een uitbuiterij via de schijnzelfstandigheid moet gebeuren staat vast maar zoals gewoonlijk moet het bij de overheid zo ingewikkeld mogelijk om hordes ambtenaren aan het werk te houden die in wezen alleen de goedverdiende zzp'er lastig valt.

Ik weet zeker dat het doelgerichter kan, gewoon via etnisch profileren. Er zijn sectoren zoals de post waarin sprake is van uitbuiterij. Hou die in de gaten en val daar onaangekondigd binnen en ga daar eens graven. Vooral als van daaruit meldingen zijn binnengekomen. Maar wat is het geval? PostNL heeft van de belastingdienst toestemming gekregen om hordes schijnzelfstandigen aan te nemen.
Wat gaat Wiebes hieraan doen?

Wat is de zin om succesvolle reaguurders lastig te vallen, die een goede baan hebben en als zzp'er E 300 per uur opstrijken?

Zoals gewoonlijk blinkt de overheid uit in het niet aanpakken van de echte problemen.

ProAsfalt | 20-09-16 | 13:48

@witchmaster: Of ZZP-ers onderbetaalde slaven zijn hangt vooral af van de branche waarin zij werkzaam zijn. Echter ZZP-ers in de IT zijn doorgaans een stuk duurder dan werknemers. Voordat ik naar de VS vertrok, heb ik in Nederland 2,5 jaar als ZZP-er gewerkt. En hoewel ik slechts 16 uur per week aan opdrachten bij mijn oude werkgever factureerde, was hij maandelijks toch meer kwijt dan toen ik nog 40 uur per week voor hem werkte. Echter een werknemer heeft in principe geen verantwoordelijk, alleen een inspanningsplicht. Als je een website maakt in loondienst en deze werkt niet, dan komen de uren om deze weer te repareren voor rekening van de werkgever. Echter als ZZP moet je opleveren wat is afgesproken, anders wordt je niet betaald..

Daarnaast hoefde mijn oude werkgever niet meer duren software licenties en certificeringen aan te houden. Die kosten kwamen bij mij te liggen samen met opleiding en cursussen. Dat waren indirecte personeelskosten welke voor hem zijn komen te vervallen. Echter omdat ik als oud-werknemer ineens veel meer risico loop (geen recht op ww, aansprakelijkheid, leveringsplichten, etc) is mijn uur tarief flink gestegen. In 2009 vroeg ik 90 euro per uur. En hoewel ik per maand gemiddeld 12,500 euro kon factureren, was dat natuurlijk niet mijn loon. Want naast je vaste (reserverings)kosten heb je ook te maken met tal van verzekeringspremies en belastingen waardoor ik maandelijks ongeveer 65% overhield als loon. Maar daarover wordt dan doodleuk nog eens inkomstenbelasting geheven waardoor ik maandelijks zo'n 6000 euro overhield. Als zzp-er heb je geen recht op ww, dus moet je zelf geld opzij zetten voor magere tijden. Ik had een financiele buffer om 6 maanden zonder opdrachten te kunnen opvangen.

Vervolgens kwam ik in de gelegenheid om onder licentie een product van mijn oude werkgever in de VS te gaan promoten. Echter waar ik in Nederland slechts 6000 euro overhield, hield ik in de VS meer dan 9000 euro over. Dit had vooral te maken met allerlei fiscale voordelen voor startups en freelancers. Inmiddels heb ik 12 man personeel in dienst, een gezin (vriendin + dochter van een jaar oud), een eigen huis en een zeer goed inkomen. Ik moet toegeven dat ik hier in de VS een aantal geluksmomentjes (right time, right place) heb gehad welke mijn bedrijf een flinke boost hebben gegeven..

TuurlijkNiet | 20-09-16 | 13:58

@ J. van Wensen | 20-09-16 | 09:30 | 20 reacties
Als de opdrachtgever specificeert hoe het muurtje moet worden gebouwd, zijn ze werknemer, wat mij betreft.
Als de opdrachtgever ze naar de klant stuurt en die het muurtje specificeert hoe het te bouwen, zijn ze ondernemer.
Als de "ondernemersvrijheid" mist, zijn ze werknemer.

Raider Twix | 20-09-16 | 15:13

Of je wel of niet zelfstandig bent kun je vrij makkelijk als volgt bepalen:
- de zelfstandige heeft jaarlijks meerdere opdrachtgevers
- de zelfstandige verricht voor opdrachtgever x niet meer dan een vast te stellen aantal uren, of een percentage van zijn jaaromzet.
Klaar weer! Stelletje stomme eikels in Den Haag

crankshaft | 20-09-16 | 18:42

@crankshaft +1 precies eigenlijk hoe de VAR WUO was!

Max bet op de Unibet | 20-09-16 | 19:46

En toen kwam een lokaal bedrijfje of ik even iets wilde repareren. Een uurtje. Dus gaan we samen naar de computer en lezen alle modelcontracten door. Dan kiezen we daar een uit. Die tekenen we en die laten we natuurlijk ook even nog controleren door de belastingdienst. En dan mag ik na 6 maanden het apparaat repareren.

Patatter | 20-09-16 | 21:38

Men doet met deze regelgeving aan symptoombestrijding. Het hoofdprobleem is dat ZZPers voor werkgevers aantrekkelijker zijn dan vaste krachten, ook op lange termijn, terwijl ZZPschap eigenlijk bedoeld is voor korte, eindige opdrachten zonder een vaste opdrachtgever.

Als inhuren van ZZPers dezelfde afdrachten aan pensioen etc kost, zal een werkgever veel eerder een afweging gaan maken of hij/zij een werknemer aan het bedrijf wil binden (vast contract geeft zekerheid aan beide kanten en motiveert beide kanten om te investeren in de kwaliteit van de arbeid dmv opleidingen enzo), of toch op ZZP basis verder gaat (zoals bijvoorbeeld met tijdelijke contracten / individuele opdrachten voor wanneer er tijdelijk meer te doen is, met als risico dat de ZZPer niet beschikbaar is of door een ander ingehuurd is).

Aetje | 21-09-16 | 02:46

Ik weet niet precies hoe men tot het aantal van 47200 is gekomen, maar als dit alleen degenen zijn die hun opdracht zijn kwijtgeraakt door de wet DBA dan ben ik bang dat het echte aantal nog een stuk hoger ligt.
Zelf ben ik mijn opdracht niet kwijtgeraakt door de wet DBA, die eindigde namelijk (toevallig) in mei bij oplevering van het release waar ik aan meegewerkt heb.
Sindsdien zit ik echter wel thuis dankzij de wet DBA, omdat er domweg geen passende opdrachten meer te vinden zijn. Opdrachtgevers wachten af, de overheid huurt nog wel in maar stelt eisen waar ik niet aan kan voldoen (want als 50-er geen HBO diploma...) en dit kost me dus de kop.
Morgen ga ik naar de gemeente om een bijstandsuitkering aan te vragen, ik heb inmiddels zover ingeteerd op mijn reserves dat ik binnenkort niet meer rond kan komen.

EvB69 | 23-09-16 | 00:02

Reacties op dit artikel zijn gesloten