Alle stokpaardjes rijden maar!

Alle stokpaardjes rijden maar!

Lonen omhoog! Belasting omlaag! En wel hierom

Okee okee, bovenstaande kop klinkt als een onmogelijke liefdesbaby van de PvdA en de VVD maar we kunnen het onderbouwen.
Lonen omhoog!
Wij roepen het al járen en nu roepen anderen het ook steeds (weer) (harder): de lonen moeten omhoog. Vandaag komt de Rabobank met een berekening van ons besteedbaar inkomen. Dat is sinds 2001 eigenlijk niet omhoog gegaan (wist u al natuurlijk, als u ons blogje al wat langer volgt), terwijl we als land wel rijker werden. Bij het CBS lazen we gisteren ook al dat sinds 2010 de cao-lonen met 6% zijn toegenomen, terwijl de inflatie 9% bedroeg. Dat is dus een reële daling van 3%. 'We zijn dus een rijk land, terwijl huishoudens relatief weinig vrij kunnen besteden. En van groei van het besteedbaar inkomen is nauwelijks sprake geweest', schrijft Rabobank. En we lopen ook nog eens uit de pas in vergelijking met andere landen. Zie ook hieronder voor bewijsstukken 1, 2 en 3.

bbpenloonontwikkelingRabo.png

vergelijkingmetanderelandenRabo.png


(voor meer uitleg van deze laatste grafiek verwijzen we u even naar dit topic)

(Oh en een tussengrafiekje, want bedrijven gingen steeds minder belasting betalen.

vpbbedrijven.png

En we herhalen maar even wat het CBS in 2014 schreef: 'De analyse van betaalde belastingen per sector lijkt het beeld te bevestigen dat het Nederlandse vestigingsklimaat voor bedrijven de laatste jaren zeer gunstig was. De door bedrijven betaalde belastingen daalden tussen 2001 en 2013 sterk. Tegelijkertijd droegen huishoudens een steeds groter gedeelte van het inkomen af.' Joe en bedankt.)

Dan bewijsstuk 4: vanaf de eeuwwisseling bleef de loonontwikkeling achter bij de productiviteit. Gemiddeld gezien gingen we dus meer produceren terwijl daar niet meer loon tegenover stond. Ofwel: de waarde die werknemers toevoegen, is harder gestegen dan de loonkosten voor werkgevers.

arbeidsproductiviteitLonenRabo.png

Het verschil tussen de arbeidsproductiviteit en de reële beloning is volgens Rabo deze eeuw 5,1% (-> 0,3% per jaar). Maar dat is op macroniveau, dus niet maandag meteen bij uw baas met vuisten op de tafel slaan en MEER GELD eisen (of wel natuurlijk). Er zitten namelijk grote verschillen tussen sectoren. Rabobank ziet vooral bij bouwnijverheid, de groothandel en de transportsector ruimte voor loonstijgingen (bewijsstuk 5). Oh, en zzp'ers worden onderbetaald (wist u ook al).

beloningsectorRabo.png

Belasting omlaag!
Behalve loonstijgingen doet Rabo nog een paar aanbevelingen waaronder deze: 'Het verlagen van de marginale druk en wig (zowel werkgevers- als werknemerslasten) op arbeid kan er toe leiden dat werken weer lonender wordt, maar ook voor werkgevers het aannemen van mensen weer aantrekkelijker.' En daar zagen we gisteren al een mooie grafiek van uit het rapport 'De arbeidsmarkt in cijfers 2015' van het CBS (bewijsstuk 6). We gooiden deze gisteren al even op de twitters en u was massaal BOOS. Ook Klaas Knot zei vorige week (nog maar weer eens) dat belasting op arbeid in Nederland omlaag moet (hij wil verschuiving naar consumptie).

opbouwarbeidskosten.png

En als bonus: Minder verplicht sparen!
Tot slot springen we achterop bij Rabo om wat van onze stokpaardjes te berijden. Zo constateert de bank (zoals zovelen) dat we in Nederland te veel sparen. Even wat achtergrond: de Nederlandse huishoudbalansen zijn lang, zoals dat heet, met veel schulden (hypotheken) enerzijds en veel vermogen (pensioen) anderzijds. Dit maakt huishoudens kwetsbaar voor bijvoorbeeld schokken op de woningmarkt en dat werkt weer sterk door in onze economie (consumptie valt terug). Ook zit er een onevenwichtigheid in de verdeling van inkomen en sparen over de levensloop van de gemiddelde Nederlander. Zo staat de consumptie van jonge huishoudens onder druk omdat ze én verplicht veel moeten pensioensparen én veel moeten aflossen willen ze hypotheekrenteaftrek krijgen. Resultaat: veel spaarpotjes waar je niks aan hebt als je het geld NU nodig hebt en achterblijvende consumptie. En dat is al jaren een reden voor zorg, want de binnenlandse vraag blijft achter (slecht voor de economie) terwijl de export maar doordendert en we een overschot op de betalingsbalans hebben (uitleg). Dus iets minder aflossen (50% in plaats van 100%?) en wat meer flexibiliteit in pensioensparen graag. Zo. Nu bier.

Wilt u op de hoogte blijven van het belangrijkste financiële nieuws?
Like ons dan op Facebook. Vinden we leuk!

REACTIES

Rabobank burgers helpen? Moet de Rabobank geen Libor-rentes manipuleren? Nu is het ineens erg als burgers minder koopkracht hebben, want de bank wil natuurlijk niet dat de huizenprijzen dalen.

Watching the Wheels | 16-09-16 | 20:03

Met die hogere lonen stijgt ook de pensioenafdracht vd jongeren. Jammer alleen dat ze zelf dat pensioen nooit gaan krijgen.

orca | 16-09-16 | 20:06

Ik trol de Nederlandse economie dus kennelijk de moeder door mijn koophutje grotendeels te hebben afgelost gedurende de afgelopen 20 jaar (= t.b.v. van het helaas ontbreken van een fatsoenlijk pensioen op mijn ouwe dag streef ik naar het zo laag mogelijk maken van mijn vaste lasten in de toekomst...)

Foei foei, Eefje! Mag NIET van de bank/overheid/staat/EUSSR...

Verkiezingsretoriek is erg vroeg begonnen deze ronde.

EefjeWentelteefje | 16-09-16 | 20:12

@EefjeWentelteefje | 16-09-16 | 20:12 | + 1
Wacht maar tot ze de Wet Hillen terug draaien, gij zult lenen ...

Watching the Wheels | 16-09-16 | 20:17

@Watching the Wheels | 16-09-16 | 20:17 |

Oh ja hoor, al gezien in de duistere plannetjes...
Of je (gedeeltelijk) afbetaalde hutje voortaan in boxje 3 van de IB.
Minimuminkomen maar wèl VHR betalen over een hoop stenen.
Naar mijn weten kun je die nog steeds niet verteren in je maag-darm-kanaal.

Vele mogelijke opties in het kader van het door de staat nagestreefde ideaal van
Zoveel. Mogelijk. Pesten. Van. De. Brave. Burger. Die. Zijn. Zaakjes. Op. Orde. Heeft.
(of daar zoveel mogelijk zijn/haar best voor doet).

* dondert weer een paar moeizaam gespaarde €€€-flapjes in een ouwe sok *

EefjeWentelteefje | 16-09-16 | 20:25

mooie vvd kleurtjes

InclinedtoLiberty | 16-09-16 | 20:31

Dat bedrijven relatief weinig belasting betaalden komt doordat ze verlies maakten en de een na de andere ging failliet.
Daarbij hadden we de dikke homo als bewindspersoon en die heeft de belastingdienst veranderd in een boetemachine, hetgeen uitsluitend averechtse effecten heeft voor de belastingopbrengst.

Atlas Shruggs 10 | 16-09-16 | 20:37

Ja, leuk weer al die plaatjes en grafieken.
Loonstijging en daling vd IB belastingdruk zullen daar slechts héél kort op van invloed zijn. Prijsstijgingen zullen de voordelen binnen no-time te niet doen, waarmee de winsten en het vermogensbezit zullen toenemen.
Zolang er geen verandering komt in de belasting ontwijking voor bedrijven en groot vermogenden verandert er geen ruk.

DinkyToy | 16-09-16 | 21:09

Bewijsstuk 4 vind ik een valkuil. Je kunt dan wel meer produceren maar dat betekent nog niet dat daarmee winst wordt geboekt. De lonen zullen uit de winst moeten worden betaald, niet uit de productiviteit.

De loonkosten voor de werkgever zijn veel te hoog. Sinds jaar en dag. Dat is de werkelijke blokkade.

duitse herder | 16-09-16 | 21:10

Tuurlijk, daarom gaat het zo goed met onze export, onze lonen zijn te laag!
Werken moet wel lonend worden, daar heeft de Rabo wel gelijk in, maar dan door de belastingen en uitkeringen minimaal te halveren. BTW moet in NL automatisch gelijk gemaakt worden aan het EU land met de laagste BTW, waardoor je met een halve uitkering ook prima rond kan komen.
Verder moet het stapelen van uitkeringen, toelages en kwijtscheldingen gelimiteerd worden aan het minimumloon (2x voor gezinnen, maar geen kinderbijslag daarbovenop)
Het minimumloon moet elk jaar automatisch aangepast worden aan de werkloosheid cijfers in plaats van aan de inflatie. (uitkeringen en belastingen aanpassen aan inflatie veroorzaakt alleen maar meer inflatie)
Past nog net op dat A4-tje.

W_F | 16-09-16 | 21:10

'Het verlagen van de marginale druk en wig (zowel werkgevers- als werknemerslasten) op arbeid kan er toe leiden dat werken weer lonender wordt,...'

Tja. Het is duidelijk dat de persoon die dit schreef niet weet dat uitkeringen zijn gekoppeld aan het minimumloon en het toeslagencircus zich er op richt om het verschil dat je door inspanning kan maken nagenoeg compleet teniet te doen. Het is in het huidige politieke klimaat nagenoeg onmogelijk om werken lonend te maken voor alles onder modaal. De enige optie is om niet werken niet lonend te maken. Dán creëer je het verschil waarvoor mensen 's ochtends hun bed uit willen komen.

Pierre Tombal | 16-09-16 | 21:21

Ik ken mensen die wel willen werken, maar geen baan kunnen. De overheid moet alle belastingen en hoge inkomens in de publieke sectoren verlagen. Verder stoppen met al die subsidies.

En multinationals moeten belastingen, dan wel normaal tarief gaan betalen.

Yoo2621 | 16-09-16 | 21:41

Ja maar mensen, als we dat doen, dan wordt de kloof met het kansenvolk natuurlijk veel te groot en dat moeten we niet willen.

wapster | 16-09-16 | 21:44

@wapster | 16-09-16 | 21:44 |

Hèt grote probleem is dat alle werklozen op één grote hoop gegooid worden.
De zeer werkwillige, prima gekwalificeerde, zich suf-solliciterende 40+-er autochtone werkloze op dezelfde hoop gegooid als de jurkdragende, geen-of-nauwerlijks NL-sprekende, volledig NIET-gekwalificeerde baardaap die volledig weigert zich aan te passen, want die 'oetkering' is prima, toch?

Ik was aanwezig bij een FNV-bijeenkomst afgelopen woensdag over "verdringing op de arbeidsmarkt" door tewerkgestelden/dwangarbeiders in het kader van de participatiewet. Goede punten, goed doel. Maar: 99% autochtone aanwezigen en niemand durfde het probleem van de onaangepastheid van (het merendeel van) de allochtone werklozen te berde te brengen.

Toegegeven: ik ook niet, want als NUG'er bleek ik niet bepaald tot de doelgroep te behoren. Ik zat er bij en keek ernaar.

EefjeWentelteefje | 16-09-16 | 22:14

Kwestie van vraag en aanbod.
Er is een ongelimiteerd aanbod van arbeid vanuit de EU en daarbuiten. Zolang dit zo blijft zullen lonen laag blijven en zo niet andere constructies gevonden worden om toch minder te hoeven betalen.
Zolang de immigratie niet stopt zullen lonen in veel sectoren dus nooit substantieel kunnen stijgen.

Het wegpesten van bedrijven naar verre landen onder het mom van milieu verbetering helpt overigens ook niet echt mee. Zo is de chemische industrie hard bezig EU landen te verlaten en in te ruilen voor landen helemaal zonder milieuregels, hoe dat goed voor ons kan zijn(of voor het globale milieu) is mij nog altijd een raadsel.

Dollemans | 16-09-16 | 22:52

Door het wagenwijd openhouden van de grenzen zullen de lonen niet gaan stijgen. Daar zorgen de bazen wel voor.

ProAsfalt | 16-09-16 | 23:53

@EefjeWentelteefje | 16-09-16 | 20:25 |
Het is dan wijsheid om een aantal krokodillen aan te schaffen om uw zuur verdiende opgespaarde centjes te bewaken.

ProAsfalt | 16-09-16 | 23:54

Het besteedbaar inkomen omhoog krijgen is supersimpel. Halveer de overheidsuitgaven. Kunnen de belastingen met 60% naar beneden, want je hebt ook minder ambtenaren nodig om de boel administratief te regelen.
Hoe dat moet heb ik hier al vele keren opgesomd. Op verzoek zal ik het herhalen, maar moeilijk is het niet.
Nu zal de roverheid zoals we die op dit moment kennen nooit of te nimmer meer als 1 of 2% snijden, dus we hebben iets heftigs nodig.
Geef ons een bindend referendum Zwitserse stijl en de bevolking kan alles zelf oplossen. Waarom is de effectieve belastingdruk in Zwitserland 26% en hier ruim boven 50 (ooit een Erasmus economie professor horen uitleggen dat het hier 92% is)?
Omdat in Zwitserland door de terugkerende referenda de politiek begrijpt dat ze in dienst zijn van de burgers die de belasting betalen.
In de meeste andere landen is het andersom. Het liefst heeft PVVDAD666 dat wij geheel naar Noord-Koreaans model ons inkomen rechtstreeks op de bankrekening van de roverheid laten storten waarna zij, aangemoedigd door lobbyisten en belangengroepen uitmaken aan welke minderheid of welke onrendabelen zijn het geld van de werkende mens uitdelen.
Er ligt al een voorstel voor een correctief referendum bij de 1e kamer. Alleen al het feit dat dat er niet door komt geeft aan dat de meeste partijen in Nederland in de kern niet democratisch zijn.
De enige manier om dit echt in gang te zetten is met zijn allen PVV stemmen.
Ja, ik weet het. Het is een éénmanspartij met drones er omheen (op een enkele uitzondering als Fleur Agema na). Ja, het is een olifant in een porseleinkast. Ja, ik weet dat ze economische gezien linkser zijn dan de SP.
Maar dat éne punt: Referendum naar Zwitsers model. Daarmee kunnen wij als bevolking Nederland groter maken dan het ooit geweest is. Fuck de rest van de programmapunten. Met een bindend referendum kunnen we de effectieve belastingdruk van 92% naar 26% terugbrengen. Kijk zelf maar op je salarisbriefje wat dat voor je besteedbaar inkomen doet.

Vogelbeest | 17-09-16 | 05:21

Vogelbeest | 17-09-16 | 05:21 |

Ter info www.europa-nu.nl...
en
Deense kroon behouden ? Ja
Aanzet grenzen dicht? Ja
Uit de EU? thans 49% Ja

duitse herder | 17-09-16 | 07:46

Op zich geen nieuws dat het reele inkomen niet stijgt. De inflatie en toegenomen belastingdruk remmen de binnenlandse vraag. Een en ander wordt gemaskeerd door de lage olieprijzen en rente. De vruchten van de groei komt enkel bij (grote bedrijven) en aandeelhouders terrecht. De overheid is niet in staat om hier iets aan te doen omdat ze financieel in het pak zijn genaait door multi-nationals. Dat krijg je ervan als je je zelf financierd met schulden. Geen wisselgeld om echt beleid te voeren.

Yohean | 17-09-16 | 08:42

@ProAsfalt | 16-09-16 | 23:53
Albert Heijn en jijzelf zijn anders een veel grotere rem op hogere lonen.

Pierre Tombal | 17-09-16 | 09:35

De Rabobank en haar belangen, ...daar moet je natuurlijk wel doorheen prikken. Dus ga ik op zoek naar de motieven van de Rabobank om...

nl.wikipedia.org...

...te bedrijven.

Deze zijn voor de Rabobank niet moeilijk te vinden:

daskapital.nl...

Daarom wordt iedereen nu wijsgemaakt dat jonge gezinnen te veel sparen en dat daardoor de economie kapot gaat, want: “de consumptie van jonge huishoudens [staat] onder druk”. Wat een onzin! Het is precies andersom: mensen die over hun hele leven (gemiddeld) weinig lenen en veel sparen, geven in totaal méér uit dan mensen die eigenlijk alleen maar lenen en aflossen (al dan niet ‘verplicht’ door de inflatie, want ook het inflatievoordeel betaal je uiteindelijk zelf via de renteopslag, maar dit terzijde).

Rekenvoorbeeld zonder inflatie:

Het totale inkomen over 60 jaar van iemand die ieder jaar 50.000 euro verdient, bedraagt 3 miljoen euro. Iemand die de eerste 30 jaar de helft van zijn inkomen spaart bij 2% rente en daarna alles uitgeeft, zal in zijn leven ongeveer 4 miljoen euro uitgeven in de reële economie (3 miljoen euro aan inkomsten uit arbeid + 1 miljoen euro aan ontvangen rente). Maar iemand die de eerste helft van zijn werkzame leven veel leent (bijvoorbeeld drie ton) en alles aflost, zodat ook hij zonder schulden het graf in gaat, zal gedurende zijn leven een hoop rente betalen. Deze persoon zal bijvoorbeeld nog maar 2 miljoen euro overhouden voor bestedingen in de reële economie. Dus wie geeft er nu meer uit (in de reële economie)? De spaarder of de lener?

...goed, als ik het hierbij zou laten, bedrijf ik natuurlijk zelf demagogie...

, want iedere balans (van een bank, van een bedrijf, van de overheid of van een huishouden) heeft natuurlijk twee kanten. En tegenover iemand die veel rente betaalt, staat altijd iemand die veel rente ontvangt en vice versa, ...dus maakt het op macroniveau weer helemaal niets uit of huishoudens nou veel sparen en uitgeven of vooral lenen en aflossen, zou je bijna zeggen.

Maar ook dit is niet helemaal waar. Of nou ja, niet helemaal waar..., het is niet de hele waarheid en dus feitelijk ook een vorm van demagogie. Samengevat geldt namelijk de volgende economische oorzaak-gevolg-keten:

Kredietverstrekking aan huishoudens/consumenten neemt fors toe. => De private schuld neemt toe, huizenprijzen stijgen en via de grondprijzen ook de huren. => De grootste groep huishoudens (zeg: de minder rijke 90%) houdt *minder* geld over om te sparen door de hoge directe, dan wel indirecte schulden (het totale vermogen van de verhuurder, dus het eigen vermogen + het vreemd vermogen, is voor de huurder tenslotte een vorm van indirecte schuld) ...en door de relatief hoge inkomstenbelasting als gevolg van de hypotheekrenteaftrek. => Dus van iedere euro die door de minder rijke 90% extra wordt geleend, zal meer dan één euro bij de rijkste 10% terechtkomen in de vorm van financieel vermogen (=voorraadgrootheid) – en dan vooral bij de rijkste 1% of 0,1%. Dat kan niet anders. Daarnaast geldt dat het beschikbaar inkomen minus vaste woonlasten – oftewel, de feitelijke consumptieve bestedingsruimte (=stroomgrootheid) – van de minder rijke 90% afneemt, terwijl de rijkste 10% juist meer geld overhoudt voor consumptie door een toename van de kapitaalinkomsten. Merk overigens op dat beide effecten elkaar wederkerig beïnvloeden. => Het bestedingspatroon van de rijkste 10%, 1% en 0,1% verschilt duidelijk van de rest. Deze mensen hebben namelijk al een paar broeken, meerdere paren schoenen en een paar auto’s, zodat de extra inkomsten van deze groep zich op lange termijn vooral in een extra grote vraag naar speciale diensten vertaalt, zoals: huishoudhulp, tuinman, caddie, butler, privéleraar, privékok en dekschrobber. => De werkgelegenheid heeft hier dus niet per se onder te lijden, ...maar of de minder rijke 90% hier nou echt blij van wordt?

Maar aan de andere kant heeft de Rabobank natuurlijk wel een beetje gelijk. Als de grootste groep huishoudens zich heeft volgeladen met schulden, en iedereen (lees: de minder rijke 90%) tegelijk gaat sparen en aflossen, dan krijg je natuurlijk wel een economische recessie. Deze situatie moet je dus te allen tijde voorkomen, ...en dan heb ík het over de situatie dat huishoudens/consumenten gemiddeld, en gedurende een lange periode, veel schulden hebben.

Amateur-deskundige | 17-09-16 | 12:55

...en als de lener in mijn rekenvoorbeeld gewoon een annuïteitenhypotheek neemt zonder woekerpolis, houdt deze ongeveer 2,8 miljoen euro over om uit te geven in de reële economie. ...scheelt toch al gauw zo’n 800.000 euro ;-)

Amateur-deskundige | 17-09-16 | 17:29

(en de spaarder houdt ook slechts een kleine 3,3 miljoen euro over om uit te geven i.p.v. 4 miljoen euro. Wat een slecht rekenvoorbeeld. Demagogie!)

Amateur-deskundige | 17-09-16 | 17:40

@Amateur-deskundige | 17-09-16 | 12:55
Je verwaarloost veel te veel om hier ook maar iets van valide cijfers uit te kunnen krijgen. Bovendien veronderstel je buitengewoon optimistisch dat je rente kan ontvangen op spaargeld terwijl tegelijkertijd beleggingen (waaronder vastgoed) niets opleveren. En je zegt het feitelijk zelf al: een huurhuis is ook een investering voor de verhuurder dus in wezen is de huur die je betaalt zijn rente inkomsten.

De realiteit is natuurlijk dat inflatie wel degelijk bestaat en dat als jij vooraf spaart je meer zult moeten betalen dan degene die jaren eerder daar een lening voor afsloot. In het geval van een huis, en even veronderstellend dat je geen gratis huisvesting hebt bij je ouders of iets dergelijks, betekent de inflatie dat degene die kocht met een lening naarmate de tijd vordert steeds meer geld als vrij besteedbaar overhoudt. Hij kan namelijk iedere loonsverhoging die hij krijgt vrij besteden, terwijl de al dan niet sparende huurder deze veelal moet uitgeven aan een hogere huur. Onder de streep is iemand die een huis koopt met een hypotheek daarmee economisch interessanter dan iemand die spaart voor een huis omdat hij om welke reden dan ook geen hypotheek wil.

Hetgeen dus niet betekent dat iedereen nu massaal TV's en auto's op afbetaling moet gaan kopen. De balans slaat in het geval van hypotheken door naar lenen omdat wonen een primaire levensbehoefte is. Je kan dus niet zomaar stellen dat je wel even zonder wonen gaat doen gedurende de tijd die je nodig hebt om te sparen. En dan krijg je te maken met partijen die toch zeker vier procent rendement willen halen op het huis dat ze aan jou verhuren.

Pierre Tombal | 17-09-16 | 18:20

Dus iets minder aflossen (50% in plaats van 100%?) en wat meer flexibiliteit in pensioensparen graag. Zo. Nu bier.
A. Dijkman | 16-09-16 | 19:44 | 25 reacties
-
Nog een luchtbel in de huizenmarkt opblazen?
Je pensioenpremie voor aflossing (niet: rente) mogen gebruiken lijkt me een veel betere methode. En dit als pensioen aanmerken.

Raider Twix | 17-09-16 | 20:08

De overheid moet kleiner. Dat is het #1 probleem van Nederland: een alsmaar uitdijende overheid.

Old_Spice | 17-09-16 | 21:07

@Pierre Tombal | 17-09-16 | 18:20

Dat rekenvoorbeeld was dus inderdaad niet zo best. De kern van mijn betoog is namelijk niet dat huren beter is dan kopen. De kern van mijn betoog is wel dat het zowel voor de individuele consument (microniveau) als voor de economie in zijn geheel (macroniveau) het beste is als consumenten veel sparen en relatief weinig schulden hebben.

Overigens merk jij terecht op dat huren zeer onvoordelig kan zijn voor zowel de huurder als voor de economie. Tenminste, als je wilt voorkomen dat er een grote vermogensongelijkheid ontstaat. Huren in de vrije sector kan je namelijk vergelijken met een aflossingsvrije hypotheek. En dat is financieel nu eenmaal niet zo voordelig.

Toch betekent dit niet dat huren altijd – per definitie – erg onvoordelig is. Ook niet financieel. Er bestaan namelijk meer huurvormen dan alleen vrije sector huur. Bij sociale huur maakt de verhuurder bijvoorbeeld geen winst. De huurder betaalt bij deze huurvorm feitelijk alleen (indirect) de rentekosten van het vreemd vermogen. En als een woningcorporatie geen schulden heeft, zijn de vermogenskosten die de huurder indirect betaalt zelfs nihil. Dit is bijna te vergelijken met de situatie dat iemand in een huis woont dat cash is betaald. Goed, je moet er natuurlijk wel rekening mee houden dat de huurder naast de kosten van het onderhoud en de afschrijving ook de kosten voor het beheer betaalt. Dit soort kosten heeft de koper in principe niet. Maar als je de volgende situaties met elkaar vergelijkt, zal blijken dat je financieel ongeveer even voordelig uit bent: (1) je koopt een niet te groot huis met een flinke eigen inleg (30%-40%) en je neemt een lineaire hypotheek, en (2) je huurt een vergelijkbaar huis van een corporatie. Beide situaties zijn zeer voordelig!

En daarom ben ik voorstander van het principe dat corporatiehuur voor vrijwel alle inkomensgroepen toegankelijk wordt gemaakt. Dit klinkt misschien gek, maar het is niet ongebruikelijk. In Oostenrijk kan bijvoorbeeld een gezin nog een corporatiewoning huren met een inkomen van boven de 80.000 euro. Natuurlijk zouden corporaties in dat geval geen korting meer mogen krijgen op bouwgrond, of zullen zij de grond moeten pachten van de gemeente voor de marktprijs. En daarnaast zou de hypotheekrenteaftrek moeten worden afgeschaft (deze drijft slechts de prijs van bouwgrond op), etc.. Huurders met een laag inkomen kan je nu eenmaal beter ondersteunen via het inkomen (huurtoeslag) dan via relatief goedkope woningen (sociale woningbouw). Maar met het principe van huren van een corporatie – met het liefst 100% eigen vermogen – is wat mij betreft helemaal niets mis. Dit kost de overheid (en dus de belastingbetaler) namelijk helemaal niets!

En nog even over inflatie. Deze wordt altijd in de rente meegerekend, dat weet jij ook. Dus als de inflatie 2% bedraagt, zou je bijvoorbeeld geen 4% maar ongeveer 6% betalen (of eigenlijk 6,08%). Dat betekent dat je in dat geval ongeveer 50% meer rente betaalt. Natuurlijk zal je inkomen dan ook met gemiddeld 2% per jaar stijgen, bovenop een eventuele echte loonsverhoging. Maar dit is niet genoeg om deze 50% aan extra kosten volledig te compenseren. Is dat erg? Nee, dat is niet erg. De reële waarde van je schuld neemt tenslotte ook met 2% per jaar af. En eigenlijk kan je stellen dat iemand met een hypotheek, door de inflatie, bij iedere termijnbetaling een soort van impliciete aflossing doet bovenop het standaard aflosschema.

Amateur-deskundige | 17-09-16 | 21:56

@Raider Twix | 17-09-16 | 20:08
Als het geld eenmaal in het huis zit, zie het er dan nog maar eens uit te krijgen. Serieus: zijn mensen als jij überhaupt in staat om verder in de toekomst te kijken dan morgenochtend?

Pierre Tombal | 17-09-16 | 22:01

@Amateur-deskundige | 17-09-16 | 21:56
Ik vind je ideeën sympathiek, maar de reden dat sociale huur een reserveringssysteem heeft dat mensen met hogere inkomens uitsluit is omdat mensen met lage inkomens de duurdere huizen niet kunnen betalen. Op de wijze waarop het systeem geëscaleerd is kunnen ze veelal zelfs de sociale huren niet betalen, maar daar hebben we dan weer de huurtoeslag voor. En daar moeten uiteraard ook limieten aan zitten, want een familie Flodder in een villawijk maakt dan misschien een leuke film maar zal in de praktijk nooit geaccepteerd worden. Er zijn nota bene nu al mensen die schelden dat zij €200 meer betalen dan hun buren. Bij een villa heb je het dan al snel over het tienvoudige.

Dat van die rente klopt ook niet helemaal. Sinds begin jaren negentig heeft de rente nagenoeg constant op vijf procent gestaan terwijl de inflatie conform de EMU afspraken drie procent was. Als je daar dan ook nog de hypotheekrenteaftrek bij betrekt zie je dat de rente voor zover dit uit het nettoloon kwam al die tijd in wezen gelijk was aan de inflatie. Ook daar zit dus een "verborgen" voordeel in, want de drie procent die je betaalt refereert steeds aan het oorspronkelijke leenbedrag, terwijl inflatie aan het door eerdere inflatie verhoogde bedrag refereert. Het rente op rente effect. In dertig jaar tijd betaal je daarmee in totaal negentig procent, maar de waardevermeerdering is ruim anderhalf keer groter.

Een lineaire hypotheek is overigens minder goedkoop dan je denkt. Wanneer je inflatie en loonontwikkeling in de berekening meeneemt zijn andere hypotheekvormen effectief beduidend goedkoper. Dat komt omdat je bij een lineaire hypotheek het meest betaalt op het moment dat je over het minste geld kan beschikken.

Pierre Tombal | 18-09-16 | 12:16

@Raider Twix | 17-09-16 | 20:08
Als het geld eenmaal in het huis zit, zie het er dan nog maar eens uit te krijgen. Serieus: zijn mensen als jij überhaupt in staat om verder in de toekomst te kijken dan morgenochtend?
Pierre Tombal | 17-09-16 | 22:01 | + 1 -
-
Misschien verkopen?
Verder kijken dan morgen heeft geen zin, want overmorgen zouden Juncker, Van Baalen en Verhofstad graag Rusland binnen vallen.
Fijn dat je anderen zo minacht, maar jezelf kennelijk beter vind.

Raider Twix | 18-09-16 | 15:02

@Raider Twix | 18-09-16 | 15:02
Oké, dan verkoop je de hut. En dan? Kartonnen doos, huren of iets anders kopen? Sociale huur kom je niet in, al is het alleen maar omdat je dan eerst twintig jaar op de wachtlijst moet staan. En als je iets koopt moet je al het geld dat in je vorige huis zat verplicht in het nieuwe huis stoppen om nog in aanmerking te komen voor hypotheekrenteaftrek. Blijft over vrije sector huur en dan betaal je waarschijnlijk meer dan dat je in oorsprong voor je hypotheek betaalde. In 10-15 jaar tijd heb je dan je huis "opgegeten", als je al niet eerder op "sociale" regelgeving bent leeggeplukt omdat er geld op je bankrekening staat. Echt, als je MOET verkopen omdat je al je geld ergens in hebt gestopt waar je er niet bij kan, dan heb je financieel iets heel doms gedaan.

Of zoals de Engelsen zeggen: penny wise, pound foolish.

Pierre Tombal | 18-09-16 | 18:15

@Pierre Tombal | 18-09-16 | 12:16

Als je spaart, ontvang je rente en als je leent, betaal je rente. Sparen is dus financieel voordeliger dan lenen. Zo ingewikkeld is dat niet. Maar subsidies zoals de hypotheekrenteaftrek – die je uiteindelijk helemaal zelf betaalt via de belasting ...of voor een deel ook weer niet omdat bijvoorbeeld huurders zonder huurtoeslag hier ook aan meebetalen zonder dat zij daar iets voor terugkrijgen – kunnen dit soort zaken toch nog ingewikkeld maken. Of ze zorgen er in ieder geval voor dat het ingewikkeld lijkt (wat in wezen op hetzelfde neerkomt) en dat mensen worden aangespoord om maar zoveel mogelijk te lenen. Dit is dan ook een van de vele redenen waarom ik vind dat de hypotheekrenteaftrek in zijn geheel moet worden afgeschaft. En vanwege de extreem lage rente gebeurt dit wat mij betreft het liefst nog vandaag voor nieuwe gevallen. Maar goed, dat is een heel andere discussie.

Wat jij schrijft over refererende bedragen begrijp ik eerlijk gezegd niet helemaal. Volgens mij is het inflatievoordeel niet zo groot als jij denkt. Dit zal ik proberen te verduidelijken met een getallenvoorbeeld.

Stel, je hebt een aflossingsvrije lening van 100.000 euro en de effectieve jaarrente bedraagt 5,06% bij een inflatie van 3%. In dat geval betaal je jaarlijks 5.060 euro aan rente waar vervolgens een inflatievergoeding bij zit ingesloten van 3.000 euro. Deze inflatievergoeding blijft ieder jaar gelijk, wat op zich ook helemaal terecht is. De nominale schuldrest van 100.000 euro wordt tenslotte ieder jaar opnieuw 3% minder waard, en dat is precies 3.000 euro. En nu geef jij aan dat er ook nog zoiets als een rente op rente effect bestaat. Dat is natuurlijk helemaal correct. Concreet betekent dit dat de reële waarde van de lening t.o.v. de hoofdsom het eerste jaar 1 / 1,03, het tweede jaar 1 / 1,03^2 en het derde jaar 1 / 1,03^3 bedraagt. Dus na 30 jaar bedraagt de reële waarde van de lening nog maar (1 / 1,03^30) * 100.000 euro = 41.199 euro. Dit is een flink lager bedrag dan het oorspronkelijke leenbedrag. Feestje!

Goed, maar dan nu de hamvraag: wat levert dit voordeel je per saldo echt op?

Als je dit met een simpel rekensommetje probeert te achterhalen, zou je kunnen stellen dat je 100.000 euro - 41.199 euro = 58.801 euro aan voordeel hebt behaald door in totaal 30 * 3.000 euro = 90.000 euro in te leggen. Dit lijkt dus op het eerste gezicht niet zo’n goede deal. Steker, dit lijkt op oplichting! Maar gelukkig valt dat wel mee. Want op het moment dat je met reële bedragen rekent, ben je in principe bezig met deze bedragen contant te maken op basis van de inflatie. Dat is op zich helemaal goed, maar als je daaraan begint, moet je natuurlijk wel álle bedrage contant maken ...en dus ook de jaarlijkse inflatievergoeding (= 3000 euro). Als je alle bedragen in een spreadsheet stopt en deze contant maakt (dus voor jaar één: 3000 / 1,03^1, voor jaar twee: 3000 / 1,03^2, etc.), en deze contante waardes bij elkaar optelt, zal je zien dat je precies op 58.801 euro uitkomt. En dat is niet geheel toevallig... Want zou je op een ander bedrag uitkomen, betekent dit dat jij winst maakt en de geldgever verlies! En geldgevers zijn meestal niet zo dom, helaas. Dus uiteindelijk komt het erop neer dat je de inflatievergoeding die je via de rente betaalt wel degelijk als een soort van impliciete aflossing mag zien.

Amateur-deskundige | 18-09-16 | 18:23

@Amateur-deskundige | 18-09-16 | 18:23
Ik denk dat je een rekenfout hebt gemaakt bij het terugrekenen naar het huidige economische peil. Als je vandaag €100.000 tegen drie procent dertig jaar lang vast zet zonder kosten is dat op het moment van vrijkomen namelijk ruim €240.000 geworden. Dus als je alleen maar rente hebt betaald (de laagst mogelijke last) en je betaalt vervolgens het oorspronkelijke leenbedrag terug hou je €50.000 over (€21.000 als je terug rekent naar het huidige economische peil).

Als je wél aflost betaal je uitgaande van vijf procent rente en hypotheekrenteaftrek voor een lening van €100.000 in totaal een bedrag tussen €130.000 en €150.000. In dat geval kom je gemiddeld uit op een winst van pak en been €100.000. De hogere winst is logisch, want we zagen al dat als je geen rente hoeft te betalen de winst zelfs op €140.000 uitkwam. Maar dat wordt anders wanneer we terugrekenen op de wijze waarop jij dat deed. Die winst minus de inflatie is dan namelijk nul wanneer er geen rente wordt betaald. Dat lijkt wat bizar, maar het strookt wel met mijn eerdere bewering over lineaire hypotheken, dat veel aflossen in het begin effectief duurder is dan veel aflossen aan het eind.

In feite is dit heel slecht, want de conclusie die je hieruit zou kunnen trekken is dat als je wilt beleggen in vastgoed je dit het beste kan doen met geleend geld. Zo is het dan echter ook weer niet, want als je er niet zelf in woont heb je geen aftrek. En als je het wilt verhuren gelden uiteraard andere voorwaarden (en rente) en dan leg je uiteindelijk dus toch toe op je lening/reduceer je je mogelijke winst.

Bovenstaande is in wezen dan ook allemaal onzin. Natuurlijk zijn er nog diverse externe factoren te verzinnen die toch nog winst of verlies kunnen betekenen voor deze balans, maar werkelijke winst zit in het feit dat je als eigenaar niet de 4,5% WOZ rendement die een (sociale) verhuurder mag vragen hoeft te betalen. Dat komt dus neer op een voordeel van €375 per maand, minus de hypotheeklasten welke verrekend naar inflatie dalen naar minder dan €200 per maand en vervolgens uiteraard nul worden. En dat is jaarlijks toch best een leuk zakcentje. Vergeleken met een AOW'er die maximum huurtoeslag ontvangt levert een afbetaald huis je grofweg €3.000 euro per jaar op. Het woongenot dat je op dat moment ervaart in een eigen huis met een hogere waarde dan €64.000 is uiteraard onbetaalbaar.

Pierre Tombal | 18-09-16 | 22:51

Achja. De Rabo moet een wit voetje halen na die Libor affaire, en lijkt wel het PVDA verkiezingsprogramma te herkauwen hiervoor. Maar n's puntje voor puntje nalopen:

"Lonen omhoog": Goh. Verbeter de wereld, begin bij jezelf? Je eigen administratief personeel (niet de hoge bobo's, die blijven vangen) hebben de afgelopen jaren reorganisatie op reorganisatie meegemaakt. Meer werk door minder mensen uitvoeren. Zijn de lonen voor die mensen derhalve gestegen met de hoeveelheid extra arbeid die ze nu moeten doen? Nee? Okee dan. Klopt overigens, ook als ik naar mijn eigen beurs kijk (als alleenstaande fulltime ICTer) dat koopkracht niet aan het stijgen is. En dat het dus helemaal niet vreemd is als mensen de hand op de knip houden daarom. Je gaat geen grote uitgaven doen als je jarenlang, en nog steeds, structureel minder verdiend.
Maar wat dat bewijsstuk 4 betreft, dat productiviteit omhoog gegaan is, da's het gevolg van automatisering die overal vol doorzet (en tegelijkertijd ons enorm kwetsbaar maakt voor uitval van datacommunicatie - als de AMSIX ooit een EMP te verwerken krijgt ligt half Nederland op z'n gat).

"Belastingen omlaag": Goh. Wie wil dit nu niet? Zal echter tegenover moeten staan dat de overheidsuitgaven ook omlaag gaan. Waar ga je op bezuinigen? Zorg? AOW? Leger gaat niet meer, dat is al bijna tot 0 teruggebracht. Het enige waar je nog flink van kan afromen zijn de EU uitgaven, maar dat kan nogal lastig worden - met de Brexit valt er een gat, en raad maar eens welke nettobetalers dat op gaan moeten vangen. Asielopvang, bijstand etc zou ook kritisch naar gekeken kunnen worden, maar ook dat ligt gevoelig...

"Minder verplicht sparen"
En hier komt de aap uit de mouw. Om de economie een impuls te geven, wil de Rabo de spaartegoeden van de burgers in gaan zetten. Burger heeft dan geen reserves meer, maar de Rabo heeft er veel baat bij. Maar dit gaat nooit gebeuren: Een burger houd spaartegoeden aan als een vorm van persoonlijke verzekering. Om klappen op te vangen. Wil je dat burgers durven om die reserves op te heffen dan moet je ze zekerheden kunnen bieden. Een zekerheid dat minstens op middenlange termijn (minimaal) inkomen gegarandeerd is. En ik zelf vertrouw daar niet meer op. Dus ik hou een reserve achter. En als dat de economie in zijn geheel schaad als ik, en vele anderen, dat doen? Tja... dan had dit maar meegenomen moeten worden in de plannen toen men besloot de arbeidsmarkt "flexibel" te maken.
Geen zekerheid -> Geen onnodige uitgaven -> Stagnatie in de economie. Maar in plaats van aan stabiliteit te werken lijkt de financiele wereld alleen maar te pushen op sparen onaantrekkelijk te maken.

Aetje | 19-09-16 | 00:09

@Pierre Tombal | 18-09-16 | 22:51

Waar ik schrijf “reële waarde”, bedoel ik natuurlijk: contante waarde (= actuele waarde).

nl.wikipedia.org...

Het begrip dat jij gebruikt, “huidige economische peil”, lijkt mij ook niet juist.

Verder ben ik benieuwd waar ik volgens jou precies een rekenfout heb gemaakt. Ik heb ‘m nog niet gevonden.

Amateur-deskundige | 19-09-16 | 07:07

@Amateur-deskundige | 19-09-16 | 07:07
Tja? Ik kan je ook vragen of je de fout in mijn berekening kan aantonen. Het mag in principe geen verschil uitmaken of je voorwaarts rekent of achterwaarts, dus er moet ergens een denkfout zitten in het recursief alles projecteren op vandaag. Want 1 + (0,03 x 30) heeft niet dezelfde uitkomst als 1,03^30, dus er kan onmogelijk nul uit de vergelijking komen.

Oh wacht! Ik snap 'm. Wat jij doet is de relatieve last bepalen gedurende de looptijd. Wat je in wezen daarmee zegt is dat je wel €3.000 rente betaalde in 2016, maar dat het voelde als €7.200. In jouw eindberekening is het die €7.200 die jij toevoegt, maar dit dubbele corrigeren voor inflatie wordt aan het oog onttrokken door het normeren.

Pierre Tombal | 19-09-16 | 10:47

Vooral het salaris verhogen. NOT. In de volgende, nog veel grotere, crisis die binnen een jaar begint moeten we daarvoor boeten. Dom, dom, dom. Salaris verhogen is ZÓ kortetermijndenken. Vaak ben ik het met de redactie van Das Kapital eens. Op dit punt slaan jullie de plank echt compleet mis. Samen met de Rabobank die nog geen enkele crisis heeft zien aankomen. Lees eens Deflatie in aantocht van Eric Mecking en Elmer Hogervorst. Dan snap je wat ons te wachten staat.

ElEef | 19-09-16 | 11:36

@Pierre Tombal | 19-09-16 | 10:47

De berekening die ik heb gemaakt, is gebaseerd op de contante waarde-methode (ook wel discounted cash flow-methode genoemd). Hierbij heb ik gebruikgemaakt van een spreadsheet. En omdat ik geen gebruik maak van een formule (die overigens relatief eenvoudig kan worden afgeleid), moet de contante waarde van alle bedragen voor iedere periode apart worden berekend. Maar gelukkig heb ik in dit geval aan 30 rijen al genoeg (i.p.v. 360). Deze vereenvoudiging is toegestaan omdat de rente en de daarbij ingesloten inflatievergoeding voor iedere periode gelijk is. Verder geldt dat de kredietopname aan het begin van de eerste periode plaatsvindt (prenumerando) en dat alle betalingen aan het einde van een periode worden gedaan (postnumerando).

Hieronder een overzicht van de berekeningen die in de eerste twee rijen en in de laatste rij van de spreadsheet worden uitgevoerd:

Jaar : Kredietopname : Betaling
Jaar 1 : 100.000 : 3.000/1,03^1 = 2.912,62
Jaar 2 : - : 3.000/1,03^2 = 2.827,79
...
...
...
Jaar 30 : - : (100.000/1,03^30) + (3.000/1,03^30) = 41198,68 + 1235,96 = 42434,64

Als je vervolgens de contante waarde van alle kredietopnames en betalingen bij elkaar optelt, kom je op het volgende uit:

Som van de contante waarde van alle kredietopnames (tweede kolom) = 100.000 euro

Som van de contante waarde van alle betalingen (derde kolom) = 100.000 euro

De som van de contante waarde van alle kredietopnames (in dit geval is dat er slechts één) is dus precies gelijk aan de som van de contante waarde van alle betalingen. Dit betekent dat de berekening klopt. Verder valt op te merken dat de restschuld aan het einde van de looptijd een contante waarde heeft van 41.199 euro. Dit komt precies overeen met het bedrag dat ik eerder had berekend.

Goed, ik heb nu dus precies opgeschreven hoe ik de berekening uitvoer. Als er ergens iets niet klopt, moet je eenvoudig kunnen aangeven waar ik de fout in ga.

Amateur-deskundige | 19-09-16 | 19:51

@Amateur-deskundige | 19-09-16 | 19:51
Wat ik dus reeds zei: je normeert alles op honderd (of honderdduizend eigenlijk, maar dat verandert de zaak verder niet). Op deze manier kom je op een bedrag van €41.000 als de representatieve waarde voor het oorspronkelijke bedrag van €100.000 vandaag. Daar is in wezen niks mis mee, maar vervolgens doe je met de rentebetalingen iets heel anders. Hier pas je voor ieder gepasseerd jaar zijn eigen normering toe en die tel je daarna rücksichloos bij elkaar op. En dat kan niet, want de individuele normeringen zijn uitsluitend geldig voor het jaar waar ze bij horen. In feite ben je dus dertig verschillende soorten fruit bij elkaar op aan het tellen om vervolgens te roepen dat je een mand vol appels hebt.

Pierre Tombal | 19-09-16 | 22:59

Reacties op dit artikel zijn gesloten