Brussel

Brussel

De invloed van terrorisme op de economie (en ja dat is belangrijk)

Welk effect hebben aanslagen op de economie? Dit lijkt een standaardvraag van economieredacties die 'ook wat met het nieuws' moeten. Maar het is wel degelijk een belangrijke vraag. Terroristen willen angst zaaien en onze samenleving ontwrichten, en daarvan is de economie natuurlijk een wezenlijk onderdeel. 'We are continuing this policy of bleeding America to the point of bankruptcy', zei Osama bin Laden in 2004 in een videoboodschap. Het moest duidelijk zijn: het ging hem niet alleen om dodelijke slachtoffers maken. Nee, de VS moesten op kosten worden gejaagd in hun strijd tegen het terrorisme en daar uiteindelijk aan bezwijken. Bin Laden verwees daarbij naar de strijd van de Sovjet-unie tegen de moedjahedien in Afghanistan. De Sovjet-Unie voerde tien jaar lang een dure oorlog en moest zich uiteindelijk terugtrekken. En viel bovendien niet lang daarna om, al had dat andere redenen. Amerika is weliswaar niet bankroet gegaan door Bin Laden, maar de kosten na 9/11 waren wel enorm. The New York Times deed in 2011 een analyse en kwam op een totaalbedrag uit van $3.300 miljard. Dat bestond uit: directe fysieke schade ($55 miljard), economische schade ($123 miljard), ontwikkeling van binnenlandse veiligheidsdiensten ($589 miljard) en kosten voor oorlogvoering en zorg voor veteranen (bijna $2.500 miljard). Dat zijn geen lullige bedragen. Al-Qaida zou naar schatting een half miljoen dollar hebben uitgegeven aan de aanslagen. 'And it all shows that the real loser is you', zei Bin Laden in de video. 'It is the American people and their economy.'

Eerste (paniek)reacties
Na de aanslagen in Parijs zette The Economist op een rijtje wat de mogelijke impact kan zijn van een aanslag op de economie. Meestal zie je eerst een (kleine) paniekreactie op de financiŽle markten, maar die herstellen zich vaak snel (hier een overzicht van marktreacties op eerdere aanslagen). Zoals ook vandaag. Daarnaast is er vaak een kortetermijneffect op de consumptie omdat mensen de eerste dagen na een aanslag wat banger zijn en meer thuisblijven. Maar dat is meer uitstel van consumptie dan er volledig van afzien. Wel kan het zijn dat mensen besluiten minder te vliegen of dat ze niet op vakantie gaan naar een bestemming waar een aanslag is gepleegd (speelt vooral bij bestemmingen als TunesiŽ of Egypte). Daarom zie je dat aandelen van luchtvaartmaatschappijen en hotelgroepen vaak een tik krijgen. Zo ook vandaag: aan het begin van de middag hadden Ryanair, IAG (o.a. Iberia en British Airways) en Air France-KLM tussen de 2,3 en 4,5% verloren. Ook van de aandelen Accor en Intercontinental Hotels Group ging meer dan 3% af.

Kosten veiligheid
Een tweede, langduriger effect kan komen door extra veiligheidsmaatregelen die worden genomen. Zoals na 9/11 toen vliegen ineens een heel circus werd met plastic zakjes/flesjes en uitkleden tot schoenen aan toe. Volgens een studie uit 2007 (pdf) werd er na 9/11 minder gevlogen en dat zou de luchtvaartmaatschappijen jaarlijks $1,1 miljard hebben gekost. The New York Times kwam in zijn analyse zelfs op een bedrag van in totaal $39 miljard uit als gevolg van tien jaar minder vliegen na 9/11. Langere wachttijden op vliegvelden zouden ook nog eens $10 miljard per jaar kosten. Het zou kunnen dat bij strengere maatregelen op trein- en metrostations mensen besluiten minder met het OV en meer met de auto te reizen (= mogelijk meer verkeersslachtoffers). Al blijven dit natuurlijk altijd nattevingerschattingen. Zo is het ook erg moeilijk te berekenen wat er gebeurt als Europa Schengen overboord zet en strenger gaat controleren aan de grenzen. Dat zorgt natuurlijk voor wachttijden aan de grenzen en extra veiligheidsuitgaven die economische groei kunnen belemmeren. Toevallig heeft gisteren het CPB geglazenbold berekend wat herinvoering van grenscontroles zou kosten. Het zou een structureel verlies (in 2020) van het bbp betekenen van Ä110 miljard voor de EU en Ä9 miljard voor Nederland. Dit komt neer op een daling van het Nederlandse bbp met 1,3%, en voor de EU op een daling van gemiddeld 0,7%.

Structureel?
Maar het derde punt is eigenlijk nog wel belangrijker: wat als aanslagen in Europa van incidenteel naar structureel gaan, zoals IS heeft aangekondigd? Zo hebben decennia van terrorisme in Noord-Ierland en IsraŽl grote invloed gehad op de economieŽn van die landen (zie deze en deze studies of onderstaand plaatje van bbp Irak). Instabiliteit in Europa kan buitenlandse investeerders en toeristen angst aanjagen waardoor ze wegblijven, en dat heeft grote impact. IS zou niets liever willen natuurlijk.

irakbbpterrorisme.png

Bonusgrafieken
Terrorisme wereldwijd en dus ook de kosten erdoor zijn de afgelopen jaren weer flink toegenomen.

attacksvictims.png

De 2015 Global Terrorism Index schatte de directe kosten door terrorisme in 2014 op $52,9 miljard, iets meer nog dan het vorige hoogtepunt in 2001 van $51,5 miljard.

directekostenterrorisme.png

Hieronder ziet u hoe dat berekend is.

methodologieterrorisme.png

Tot slot hier nog een overzichtje van de slachtoffers van terrorisme in West-Europa vanaf 1976.

[Dit stuk is later op de dag aangevuld]

Wilt u op de hoogte blijven van het belangrijkste financiŽle nieuws?
Like ons dan op Facebook. Vinden we leuk!

REACTIES

Dus google-news zoekfunctie instellen voor aanslagen en dan gelijk put-opties kopen. zo kan de religie van de vrede de religie van de winstgevendheid worden.

Vogelbeest | 22-03-16 | 14:30

maar grenzen dicht levert ook geld op: geen asieleisers meer, geen vrij verkeer van criminelen.

FW Ta-183 Huckebein | 22-03-16 | 14:41

"... wat als aanslagen in Europa van incidenteel naar structureel gaan".

Dan hebben we volgend jaar een nieuwe premier, namen zal ik maar niet noemen. En hťťl misschien is dat niet eens alleen maar een premier maar ook een president, wie zal het zeggen? Met de labbekakkerigheid anno nu houden we het sowieso niet lang meer vol, dus er moet echt wel wat gebeuren in dit land.

Reinaert | 22-03-16 | 14:55

De angst wordt hopeloos aangewakkerd door media en rottige cynische politicus.
Vaak voor hun eigen gewin.
Ik daarintegen heb geen angst, nooit gehad ook.
Alleen kwaad zo hopeloos kwaad, vooral op de politici die dit mogelijk hebben gemaakt; verdeel en heers.
Zij zijn de ware winnaars van de aanslagen die gepleegd worden door pedofiele seksueel gefrustreerde profeetaanbidders.
Die zijn eigenlijk zielig en verkeerd geÔnformeerd.


diddley2 | 22-03-16 | 14:57

In de opgerekte werkelijkheid van het CPB is (hoe toevallig) niet de besparing meegenomen van de reductie van het aantal gelukszoekers door het sluiten van de grens.

Kromme Tenen | 22-03-16 | 14:57

Gewoon op de grenzen weer grote parkeerplaatsen maken voor vrachtwagens en die daar door de scanners halen en de personenauto's via een fuik op de hoofdrijbaan laten rijden, dat kost echt niet zoveel hoor.
Maar ja de wil ontbreekt...nog.

diddley2 | 22-03-16 | 15:24

Logischer wijs de economie van Brussel stort in elkaar en met een beetje geluk trekt het na de zomer weer een beetje aan. Maar niemand gaat meer naar Brussel na deze aanslagen.
Volgende keer als je de metro neemt in Amsterdam loop je relaxed door het poortje of denk je 2 keer na ?

Don vinnie | 22-03-16 | 15:26

En wat als nog meer kansrijke mensen emigreren naar buiten EU, het naieve en destructieve beleid van EU en Den Haag meer dan zat, wie gelooft nog dat Rutte e.c. de kwaadwillenden het land uit bonjouren........., wie gelooft nog dat Eu schengen eindelijk eens als mislukt beschouwt......

Tee Of Cup | 22-03-16 | 15:32

Ik heb enkele jaren geleden betrouwbare cijfers gezien van een zeer groot Deens voedingsbedrijf dat geruime tijd werd geboycot door een aantal Arabische landen.

Het omzetcijfer in zijn totaliteit, de balans dus, was in een bepaald jaar 50% lager dan men gewend was. In andere omliggende jaren liep de omzet terug variŽrend van 20-40%. Ik praat dan over miljoenen ++ euro's.

duitse herder | 22-03-16 | 15:38

@ duitse herder,
Dus moeten we vooral lief zijn voor de Arabische klanten?
Natuurlijk niet. we moeten ze terug afhankelijk maken van het westen, eventueel met grof geweld.
En geen 6 miljard geven voor een deal die geen deal is maar pure chantage.


diddley2 | 22-03-16 | 15:52

Nog een paar van dergelijke aanslagen dit jaar en de multi-culturele leugen is niet langer te ontkennen. In welke bochten ®progressievelingen®, feitelijk apologisten, zich ook zullen wringen om met kromme redeneringen de schuld bij de onschuldigen te leggen. Dan zijn er twee mogelijkheden. We accepteren permanent etnisch en religieus geweld en schuiven steeds een stukje verder op naar een islamitische staat, of we doen wat er van een fatsoenlijke samenleving mag worden geŽist, namelijk terugkeer naar de toestand als tevoren, op basis van onze wetten, waarden, normen en geschiedenis.
Uitzetting van allen die onze cultuur niet accepteren en kapot willen maken.
Zodra de samenhang van de maatschappij is hersteld, kan het welzijn en de welvaart weer groeien.
Dat is dan een positief effect op de economie. Ooit schreef iemand: een volk dat voor tirannen zwicht zal meer dan lijf en goed verliezen, dan dooft het licht. HIj kon het helaas al te goed weten.

squadra | 22-03-16 | 16:06

volgens ons kabinet zijn grenzen die wagenwijd openstaan en geen enkele vorm van controle geweldig voor onze economie. ik heb zo mijn vraagtekens, zeker als je erbij optelt de criminialiteit, terroristen, duizenden illigale migranten enz enz. En verder is geld ook niet alles.. lekker belangrijk dat geld als we onze veiligheid totaal kwijt zijn.

denoorman | 22-03-16 | 16:27

grenscontroles kost ons volgens dit kabinet 9 miljard per jaar?? ik vraag me af toen we de grenscontroles afschaften, waar die jaarlijkse besparing of opbrengst van 9 miljard terecht is gekomen..?? Raar verhaal, ik geloof er geen biet van..

denoorman | 22-03-16 | 16:29

@Don vinnie | 22-03-16 | 15:26:


Dat. Ik had gepland binnenkort met de Thalys vanuit mijn woonplaats in CH naar familie in de buurt van Parijs te gaan. Daar zou een stukje RER door Parijs bij zitten.


Fuck that. Ik ga met de auto; dan maar wat vermoeiender.

Balsaq | 22-03-16 | 16:38

Geen probleem mensen, het vertrouwen van de burger in de economie ligt al op de bodem.
En Mario Draghi drukt volgende maand gewoon 100 miljard i.p.v. 60 miljard.
Omdat "het zo'n groot succes is."
-
Vraagje: al mijn sokken maat 56 zitten vol met flappen.
Waar kan ik grotere kopen?

Raider Twix | 22-03-16 | 17:20

@ Balsaq
Pas op voor klapband trucks overvallers op de peripherique Etc.

diddley2 | 22-03-16 | 17:22

@ denoorman
De overheid is nooit een betrouwbare bron geweest, en zeker niet de laatste jaren.
De 9 miljard is zo'n gelul dat ik er nijdig van wordt.
Vanuit hun positie moeten ze wel de burger bang maken omdat het onlosmakelijk met het Europees fascisme te doen heeft.

diddley2 | 22-03-16 | 17:26

Ik dacht dat alleen uitspraken van Wilders een negatief effect konden hebben op de economie. Nou ja, weer wat geleerd..

Stonecity | 22-03-16 | 17:45

De geschiedenis leert: ideologisch gemotiveerd geweld begint vaak tegen Joden, maar daarna volgen altijd andere groepen.

likud.nl...

Likoed Nederland | 22-03-16 | 19:58

Raider Twix | 22-03-16 | 17:20 |

Als de euro devalueert zijn die flappen van jou alleen nog maar goed om de haard mee aan te maken... tenzij je geen euro-flappen maar andere flappen hebt.

Befketier | 23-03-16 | 15:39

Er zijn kleine leugens, er zijn grote leugens en er zijn statistieken. Een Deens bedrijf dat plotseling de Arabische markt ziet wegvallen zakt 50% in omzet. Ik vraag mij af of dat Deense bedrijf subsidie kon aanvragen op het verlies van omzet, compensabel verlies?

vanhetgoor | 25-03-16 | 13:39

Reacties op dit artikel zijn gesloten